|
Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemi Sağlığımız
Besin maddelerinin içeriklerine göre karbonhidrat, yağ, protein, vitamin, su ve mineraller olarak gruplandırıldığını biliyoruz. Besin içerikleri büyük moleküllerdir. Büyük moleküllü besin içeriklerinin hücrelerimizin kullanabileceği kadar küçük moleküllere parçalanması gerekir. Yediğimiz besinler hücrelerimize geçebilecek duruma sindirim işlemi sonucunda gelir. Sindirim büyük moleküllü besin içeriklerinin hücrelerimizin kullanabileceği kadar küçük moleküllere dönüştürülmesidir. Öyleyse vücudumuzda sindirim nasıl Gerçekleşir? Besinlerin hücrelerimiz tarafından kullanılabilecek kadar küçük parçalar bölerek kana geçişini sağlamak sindirim sisteminin görevidir.
Sindirim: Büyük moleküllü besin maddelerinin, sindirim sistemi organlarında parçalanarak, kana geçebilecek hale gelmesine sindirim denir. Karbonhidratlar ------------------>Glikoz
Kimyasal Sindirimin Özeti
Önemli NOT:
*Kimyasal sindirimde enzimlerin besin içerikleri küçük moleküllere parçalanmaktadır. Besin içeriklerinin her birinin sindirim sırasında küçük moleküllere parçalanır. *Beslenme: Hücrelerin canlılığını koruması ,yeni bileşikler sentezlemesi enerji kaynağı olarak kullanması için dışardan karbonhidrat , yağ , vitamin su ve minerallerin alınması olayıdır. *Bir hücreliler , süngerler vb basit yapılı hücrelerin içindeki besinler kofullarında sindirilir. *Yutma:besinlerin ağızdan mideye ulaşması olayıdır. Yutma sırasında soluk borusuna besin kaçmasını önlemek için anlık olarak solunum durur.
Sindirim Sistemimizi Oluşturan Yapı ve Organlar
Yanaklar, dudaklar, küçük dil ve damak tarafından çevrilmiş boşluktur. Ağızda dişler, dil ve tükürük bezleri bulunur.
Yutak: Besinlerin ağızdan yemek borusuna iletilmesini sağlar.Yutakta sindirim olmaz.
Mide: Besinlerin mekanik sindirimi, midenin kasılıp gevşeme hareketi ile devam eder. Kimyasal sindirim ise mide öz suyu içinde bulunan mide asidi ve enzimler tarafından gerçekleştirilir. Böylece, besinler parçalanarak küçük moleküller hâline getirilmiş olur. Proteinlerin sindirimi midede başlar. Mide, karın boşluğunun sol tarafında, diyaframın altında yer alan, çaydanlık biçiminde bir torbadır. Mide, üst taraftan mide ağzı (kardia kapakçığı ) ve alt taraftan mide kapısı (pilor kapağı) ile on iki parmak bağırsağına bağlanır. İnce Bağırsak 7- 8 m. Uzunluğunda, 2–3 cm genişliğinde olup, mide kapısından sonra gelen kısımdır. Yapısı mide gibi üç katlıdır: En dışta periton ( zar), ortada kaslar, en içte bağırsak epiteli bulunur. Sindirilen Besinlerin Kana Geçmesi
Kalın Bağırsak İnce bağırsaktan anüse kadar yaklaşık 6 cm çapında, 1,5 m uzunluğunda bir borudur. İnce bağırsakla kalın bağırsağın birleştiği yerde kör bağırsak bulunur. Kör bağırsaktan çıkan parmak şeklindeki uzantıya apandis denir. Apandisin iltihaplanmasına ise apandisit denir. Kalın bağırsağın dışa açılan kısmına anüs denir.
Karaciğer: Safra adı verilen bir salgı üretir. Safra salgısı bir kanal yoluyla, yağların kimyasal sindirimini gerçekleştirmek üzere ince bağırsağa gönderilir.
Karaciğer Vücudun en büyük organı olup ( yaklaşık 2 kg kadar), karın boşluğunda ve sağ üst kısmında yer alır. Karaciğer sağ lob ve sol lob olmak üzere iki kısma ayrılır. Loblarda öd salgısı ( safra ) üretilir. Karaciğerden ayrılan bir kanal, loblarda üretilen safrayı safra kesesine taşır. Midenin sol alt kısmında yer alır. Uzunca bir yaprağı andırır. Ortasında boydan boya uzanan bir kanal vardır. Pankreas hem hormon, hem de enzim salgılayan karma bir bezdir. Önemli NOT: *Ağızda Mekanik Sindirim: Ağza alınan besinlerin tükürük sıvısıyla ıslatılıp, dişler yardımıyla parçalanması olayıdır. *Sindirimin sadece midede gerçekleşmez. Besinlerin ağız ve midede mekanik, ağız, mide ve ince bağırsaklarda ise kimyasal sindiriminin gerçekleşir. *Enzim:Canlılarda meydana gelen kimyasal reaksiyonları hızlandıran protein yapısındaki maddelerdir. Sindirim sırasında kimyasal sindirimde görev alırlar. *Karaciğer yalnızca sindirimde görev almaz. Karaciğerin vücuttaki diğer görevleri ise; Zehirli maddelerin zehirsiz hale getirilmesi , A vitamini sentezlenmesi , kanın pıhtılaşmasını önleyici madde üretimi , yaşlı alyuvar hücreleri parçalama ve fazla karbonhidrat ve proteinleri yağa dönüştürmektir. *Midede karbonhidrat sindirimi görülmez
Yukarıdaki şekilde Enzimler, büyük moleküllü karbonhidrat , protein ve yağları (besin içeriklerini ) küçük moleküllere dönüştürür.Tespihi tanelerine veya tarağı tırnaklarına ayırmak gibi bir olaydır.
Üstteki şemada sindirim sistemimizde besin içeriklerinin kimyasal sindirim sırasında geçirdikleri değiiim görülmektedir.(örnek olarak tespih gibi giren karbonhidratın tanelerine parçalanışını sindirim organlarına göre gözleyebilirsiniz)
Önemli NOT: *Besin içeriklerinden karbonhidrat, yağ ve proteinlerin sindirime uğrar ve ince bağırsaktan emilerek kana geçer. *Su, vitamin ve minerallerin sindirime uğramadan kalın bağırsaktan emilir ve kana karışırlar.
Yukarıdaki şemada sindirime uğrayan besinlerin bağırsaklardan kana, kandan da vücut hücrelerine geçişi görülmektedir.
Önemli NOT: *Besinlerin Taşınması:İnce bağırsağın yüzeyindeki villüsler içindeki kılcal kan damarları ile protein ve karbonhidratların yapı taşları , lenf kılcalları ile yağların yapı taşları taşınır
Sindirim Sistemimizin Sağlığını Korumak
Doğru Beslenmeyi Öğrenmek: Dengeli ve yeterli beslenmemiz gerektiğini uzmanlardan ve büyüklerimizden sıkça duyarız. Dengeli ve yeterli beslenmek niçin bu kadar önemlidir? Vücudumuzun günlük enerji gereksinimini karşılamak, büyümemiz ve gelişmemizin sağlıklı olabilmesi için dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Yemek yemek temel ihtiyaçlarımızdandır. Ancak vücudumuz besinlerin ihtiyacımızdan fazla olan kısmını harcayamaz ve bunları yağa dönüştürerek depolar. Depolanan yağlar ise zamanla şişmanlığa sebep olur.
Dengeli ve yeterli beslenme besin içerikleri olan protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve suyun, ihtiyacımızı karşılayacak oranda ve birlikte alınmasıdır. Stres ile dengesiz ve yetersiz beslenme sindirim sistemi sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerdendir. Lifli besinleri tüketmek ve dengeli ve yeterli beslenmek ise sindirim sisteminin sağlığını olumlu etkiler.
Sindirim sistemimizin sağlığını korumak için: • Çok sıcak ve çok soğuk şeyler yiyip içmemeliyiz. • Lokmaları iyice çiğnemeli ve yavaş yemeliyiz. • Sofradan tam olarak doymadan kalkmalıyız. • Yemek sırasında ve yemekten sonra fazla su içmemeliyiz. • Yemekten sonra bir saat kadar istirahat etmeliyiz. • Yemeğe çiğ salata veya taze meyve ile başlamalıyız. • Kafeinli ve asitli içeceklerden uzak durmalıyız.
Sindirim Sistemi Hastalıkları:
Alkolden ve Sigaradan Uzak Durmak: Alkol, midenin iç yüzeyini örten tabakayı tahriş ederek gastrite ve kusmaya yol açabilir. Midenin üst bölümüyle yemek borusunun alt bölümünde küçük yırtıklara sebep olabilir. Alkolün uzun süre kullanılması özellikle B vitaminlerinin ve diğer besinlerin emilimini engelleyebilir. Ayrıca yüksek miktarda tüketilen alkol, karaciğer için önemli bir tehdit oluşturur. Sigara içme alışkanlığı da benzer sorunlara yol açar. Sindirim sistemimiz yediğimiz besinlerin sindirilmesini ve bu besinlerin ince bağırsak tarafından emilerek kanımıza geçmesini sağlar. Sindirim sonucu oluşan küçük moleküller dolaşım sistemimiz aracılığıyla hücrelerimize kadar taşınır. Vücudumuz besin içeriklerini enerji üretmek, yapım ve onarımını gerçekleştirmek ve faaliyetlerini düzenlemek için kullanır. Vücudumuz bu önemli görevlerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu besin içeriklerini besin gruplarından sağlar. Aşağıdaki metni okuyarak besin gruplarının yeterli ve dengeli bir şekilde tüketilmesinin vücudumuz ve sindirim sistemimizin sağlığı için önemini kavrayalım.
DENGELİ VE YETERLİ BESLENMENİN ÖNEMİ Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi, vatandaşlarımızın beslenme konusunda bilinçlenmelerine katkıda bulunmak amacıyla “Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi”ni hazırlamıştır. Rehberde, her gün alınması gereken temel besinler, yandaki dört yapraklı yonca şekli üzerinde gösterilmiştir. Yoncanın her bir yaprağı bir besin grubunu göstermektedir. Her bir besin grubu ve bunların vücudumuz için önemi aşağıda belirtilmiştir.
SÜT GRUBU Süt yoğurt, peynir ve süt tozu gibi sütten yapılan besinlerdir. Bu besinler kalsiyum minerali ve yağ içerir. Yetişkinlerin günde iki, çocukların ve gençlerin ise üç-dört porsiyon süt ve süt ürünü tüketmeleri gerekir. (Bir orta boy su bardağı süt veya yoğurt ile iki kibrit kutusu büyüklüğündeki peynir bir porsiyondur.)
Vücudumuz İçin Önemi
• Süt ürünlerinde bulunan kalsiyum, kemiklerimizin ve dişlerimizin sağlıklı gelişmesini sağlar. • Hücrelerimizin çalışmasında önemli rol oynar. • Yoğurt yemek ve tuzlu ayran içmek, ishal tedavisinde hayati önem taşır.
ET, YUMURTA VE KURUBAKLAGİL GRUBU Et, tavuk, balık, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek, ceviz, fındık, fıstık gibi yağlı tohumlu besinler bu grupta yer alır. Bu besinler protein, mineral, vitamin, yağ ve karbonhidrat içerir. Et, yumurta ve kurubaklagil grubundan günde iki porsiyon alınmalıdır. Bu besinlerin her gün tüketilmesi gereken miktarları şöyledir: - Et, tavuk, balık vb. 50-60 g (iki ızgara köfte kadar) - Kuru baklagiller 90 g (bir çay bardağının alabileceği kadar) - Yumurta haftada üç-dört adet
Vücudumuz İçin Önemi
• Büyümeyi ve gelişmeyi sağlar. • Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokularımızın onarımını sağlar. • Kan yapımında görevli önemli besin içeriklerini sağlar. • Sinir ve sindirim sistemlerimiz ile derimizin sağlığında görev alan besin içerikleri en çok bu grupta bulunur. • Hastalıklara karşı direncimizi artıran besin içeriklerini sağlar. • Özellikle protein ihtiyacının arttığı bebeklik ve çocukluk dönemlerinde, bu gruptaki besin içeriklerinin alınması önemlidir.
SEBZE VE MEYVE GRUBU
Bitkilerin yenebilen her türlü kısmı, sebze ve meyve grubu altında toplanır. Sebze ve meyvelerin içeriklerinin önemli bir kısmını su oluşturmaktadır. Bunun yanında mineral ve vitamin bakımından zengindir. Sebze ve meyve günde en az beş porsiyon (Bir orta boy elma, muz, portakal veya iki fincan pişmiş sebze bir porsiyondur.) sebze ve meyve tüketmemiz gerekir.
Vücudumuz İçin Önemi • Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokularımızın onarımını sağlar. • Büyümemize ve gelişmemize yardım eder. • Deri ve göz sağlığımız için önemlidir. • Diş ve diş eti sağlığımızı korur. • Hastalıklara karşı direncimizi artırır. • Kalp-damar hastalıklarının ve bazı kanser türlerinin oluşma ihtimalini azaltır. • Bağırsaklarımızın düzenli çalışmasına yardımcı olur. • Vücuda zararlı maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı olur.
EKMEK VE TAHIL GRUBU Buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıllar ve bunlardan yapılan ürünler bu grup içinde yer alır. Bu besinler vitamin, mineral, protein, yağ ve karbonhidrat içerir. Tahıl ürünleri günde altı porsiyon tüketilebilir. (Bir dilim ekmek veya dört yemek kaşığı pilav bir porsiyondur.)
Vücudumuz İçin Önemi • Vücudumuzun enerji kaynağıdır. • Çavdar ve yulaf gibi lif içeriği yüksek olan besinlerin tüketimi, bağırsaklarımızın düzenli çalışmasını sağlar. Yeterli ve dengeli beslenebilmek için dört farklı besin grubundaki bu yiyeceklerden her gün yeteri kadar tüketmeliyiz. Besin gruplarında yer alan herhangi bir besin içeriğinin yetersiz alınması durumunda, vücutta o besin içeriğinin görevi yerine getirilemez. Bunun sonucunda da vücudun çalışması aksar ve bazı hastalıklar ortaya çıkar. Sağlığımızı korumanın ve hastalıkları önlemenin temel şartı yeterli ve dengeli beslenmektir.
Bu Ünitedeki Diğer Konular
Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemi Sağlığımız Boşaltım Sistemimiz Vücudumuzdan Atıkları Uzaklaştırır
Denetleyici ve Düzenleyici Sistemimiz Duyu Organlarımız Vücudumuzdaki Sistemlerin Sağlığı ve Organ Bağışı
İlgili Konular
Bulmacalar
|
çok güzel bir site bu siteden faydalanarak okula hazırlıklı gidebileceğim gerçi dershaneyede gidiyorum ama orada çekindiğim için dersi iyi dinleyemiyorum oyunlarda olduğundan çok zevkli çok teşekkür ederim yanlız bazı kişiler bu sitenin kıymetini bilmiyor bu siteye küfür ediyorlar çok ayıp olsun ben size çok teşekkür ederim güzel nilgilerinizi bekliyorum başarılar
GEÇEKTEN ÇOOK TEŞEKÜR EDERİM EMEĞİNİZ ÇOK GÜZEL OLMUŞ DERSHANE ÖĞRETMENİ, İSTEMİŞTİ BU ÖDEVİ EN GÜZEL BNMKİ OLDU SAYENİZDE EMEĞİNİZ İÇİN GERÇEKTEN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİNLERİM BU KONULAR KOLAYMIŞ AYNI GEÇEN SENEKİ 6. SINIF KONULARINA BENZİYOR ÇOOKMHOŞUMA GİTTİ SİTENİZ EMEĞİNİZ İÇİN YENİDEN TEŞŞEKÜRLERİMİ SUNAR BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİLERİM
SAYGILARIMLA:ALEYNA KOCABACAK
GEÇEKTEN ÇOOK TEŞEKÜR EDERİM EMEĞİNİZ ÇOK GÜZEL OLMUŞ DERSHANE ÖĞRETMENİ, İSTEMİŞTİ BU ÖDEVİ EN GÜZEL BNMKİ OLDU SAYENİZDE EMEĞİNİZ İÇİN GERÇEKTEN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİNLERİM BU KONULAR KOLAYMIŞ AYNI GEÇEN SENEKİ 6. SINIF KONULARINA BENZİYOR ÇOOKMHOŞUMA GİTTİ SİTENİZ EMEĞİNİZ İÇİN YENİDEN TEŞŞEKÜRLERİMİ SUNAR BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİLERİM
SAYGILARIMLA:ALEYNA KOCABACAK
GEÇEKTEN ÇOOK TEŞEKÜR EDERİM EMEĞİNİZ ÇOK GÜZEL OLMUŞ DERSHANE ÖĞRETMENİ, İSTEMİŞTİ BU ÖDEVİ EN GÜZEL BNMKİ OLDU SAYENİZDE EMEĞİNİZ İÇİN GERÇEKTEN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİNLERİM BU KONULAR KOLAYMIŞ AYNI GEÇEN SENEKİ 6. SINIF KONULARINA BENZİYOR ÇOOKMHOŞUMA GİTTİ SİTENİZ EMEĞİNİZ İÇİN YENİDEN TEŞŞEKÜRLERİMİ SUNAR BAŞARILARINIZIN DEVAMINI DİLERİM
SAYGILARIMLA:ALEYNA KOCABACAK
ya sen aptalmısın çok büyük bir risk almaışşsın inşallah kapatılır sitende kurtuluruz ztn berbatmış siten girdiğime tıkladığıma bin pişman oldum terbiyesiz fen okulunun her hakkı saklı olduğu halde almışşsın gözlerin lkör heraldeeee fen okulunun her hakkı saklıdır dio ama sen aptal işte bunu anlamassın
Arkadaşların dediği gibi Fen Okulundan alındıysa yasal olarak bu blogdaki herşeyin kaynak vermeyerek yayınlanması yasadışıdır. Ya zaten Fen Okulu görseydi 1-2 gün geçmez site kapatılırdı. Herneyse Fen Okulu her hakları saklı bir site olduğu için bloğu en kısa zaman da kapatmanızı tavsiye ederim.
İnternet ve Site ortamında yazın fazla durduğumdan çok şey öğrendim sayılır. Örn; Bu suçun uyarı alındıktan(Benim bu yorumum uyarı sayılıyor şuan.) sonra 1 ay içinde kapatılmamışsa site 3 yıldan itibaren hapis cezası var. 18 yaşından küçüksen ise ailenn üzerine kalır.
Siteyi kapatmasanda Sitedeki Kaynaksız bilgileri silmek zorundasın!
Bilginizw, ;) (Bn avukat olmalııım. Bole konulrda döktürüorum. xD)
Bizim 10 yaşında oğlumuz var. 4. sınıfa gidiyor.Noktalama işaretlerini anlatırsanız sevinirim
valla bence çok güzel bi blog olmuş.bloguna bu tür yazı yazan kaç blogcu var bilemem ama çok faydalı bişey olmuş.teşekkürler tebrikler...bu arda aynısı o arkadaşın kitabında yazıyomuş ama bizimkinde yazmıyo yani öznel değil nesnel yargı lazım .....................:))
iyiydi:):):):):):):):):):) şaka yaptım çok iyiydi